تاریخچه ایران

تاریخچه انجمن معتادان گمنام (Narcotics Anonymous) در ایران، داستانی از تلاش‌های فردی و رشد انفجاری است که اکنون ایران را به یکی از قطب‌های اصلی این انجمن در جهان تبدیل کرده است.

در ادامه، روند شکل‌گیری و گسترش NA در ایران را در چند مرحله بررسی می‌کنیم:

۱. اولین جرقه‌ها (دهه ۶۰)

اولین تلاش‌ها برای تشکیل جلسات NA در ایران به سال ۱۳۶۹ بازمی‌گردد. در این سال، فردی به نام «سیامک» که در خارج از کشور با این برنامه آشنا شده و به پاکی رسیده بود، به ایران بازگشت. او اولین جلسات را به‌صورت بسیار محدود و شخصی (اغلب در خانه‌ها یا پارک‌ها) با چند نفر دیگر آغاز کرد. اما به دلیل عدم شناخت جامعه و نهادها، این تلاش‌ها در آن زمان منجر به ساختار رسمی نشد.

۲. شکل‌گیری رسمی (۱۳۷۳)

نقطه عطف NA در ایران، مرداد ماه سال ۱۳۷۳ است. در این زمان، دو نفر که در مرکز بازپروری قرچک ورامین حضور داشتند، با استفاده از نشریات و اصول این انجمن، اولین جلسه رسمی را در این مرکز برگزار کردند. پس از خروج این افراد از مرکز بازپروری، جلسات به بیرون منتقل شد.

• اولین جلسه عمومی و رسمی در فضایی خارج از مرکز بازپروری، در مرکز بازپروری بازنشستگان (توتیا) در تهران برگزار شد.

۳. دوران تثبیت و چالش‌ها (دهه ۷۰)

در سال‌های ابتدایی، اعضا با دشواری‌های زیادی روبرو بودند. به دلیل شباهت ساختاری با AA (الکلی‌های گمنام) و جدید بودن مفهوم «بیماری اعتیاد» در ایران، نگاه‌های بدبینانه‌ای وجود داشت. با این حال، با رعایت اصل «گمنامی» و «عدم وابستگی به نهادهای سیاسی و مذهبی»، انجمن توانست اعتماد تدریجی مسئولان را جلب کند.

۴. ثبت رسمی و شکوفایی (دهه ۸۰)

در سال ۱۳۸۵، انجمن معتادان گمنام ایران موفق شد تحت عنوان «شماره ثبت ۲۱۰۶۵» به عنوان یک سازمان مردم‌نهاد (NGO) رسمی در ایران ثبت شود. این اتفاق باعث شد تا درهای مراکز دولتی، بهزیستی، شهرداری‌ها و مساجد برای برگزاری جلسات به روی اعضا باز شود.

۵. وضعیت کنونی (ایران؛ دومین قدرت NA در جهان)

امروزه ایران از نظر تعداد اعضا و جلسات، پس از ایالات متحده آمریکا، رتبه دوم در جهان را داراست. آمارهای تقریبی نشان می‌دهند که:

• روزانه هزاران جلسه در سراسر ایران (حتی در دورافتاده‌ترین روستاها) برگزار می‌شود.
• صدها هزار نفر در ایران از طریق این برنامه توانسته‌اند پاکی خود را حفظ کنند.
• نشریات NA به زبان فارسی با تیراژ بسیار بالا ترجمه و چاپ می‌شوند.

ویژگی‌های خاص NA در ایران:

• بومی‌سازی: اگرچه اصول (۱۲ قدم) جهانی هستند، اما ساختار خدماتی در ایران بسیار منسجم و قدرتمند عمل می‌کند.
• تنوع اعضا: جلسات در ایران شامل طیف وسیعی از افراد با پیشینه‌های اجتماعی و اقتصادی مختلف است.
• حمایت خانواده‌ها: در کنار NA، انجمن نارانان (Nar-Anon) نیز در ایران بسیار رشد کرده که مخصوص خانواده‌های معتادان است.

این انجمن در ایران هیچ بودجه دولتی دریافت نمی‌کند و تمام هزینه‌های آن (اجاره مکان، چاپ نشریات و …) از طریق کمک‌های داوطلبانه اعضای خود (سبد پول در جلسات) تأمین می‌شود.